Türkiye'de milyonlarca çalışanı doğrudan ilgilendiren asgari ücret sisteminde köklü bir değişim gündeme geldi.
Ekonomi yönetimi, tek tip ulusal asgari ücret uygulamasının yerine sektörlerin üretim maliyetleri ile bölgelerin yaşam giderlerini dikkate alan esnek modeller üzerinde hazırlık yapıyor.
Henüz nihai bir karar alınmasa da, bu çalışmalar işçi ve işveren kesiminin görüşleriyle şekillendirilecek.
YENİ MODELİN AMAÇLARI
Tek tip ücretin yarattığı eşitsizlikleri azaltmayı hedefleyen yeni yaklaşım, işletmelerin rekabet gücünü korurken çalışanların satın alma gücünü de gözetiyor. Özellikle yüksek maliyetli sektörlerde ve büyükşehirlerdeki yaşam pahalılığı, bu değişimin temel gerekçeleri arasında yer alıyor.
Uzmanlar, böyle bir sistemin istihdamı destekleyebileceğini ve kayıt dışı ekonomiyi azaltabileceğini belirtiyor.
DÜNYADAKİ UYGULAMALAR ÖRNEK ALINIYOR
Hazırlık sürecinde uluslararası örnekler inceleniyor. Almanya'da ulusal asgari ücretin yanı sıra sektör bazlı toplu sözleşmelerle ücretler uygulanabiliyor. İtalya ve Avusturya'da ücretler büyük ölçüde sektörlere göre toplu iş sözleşmeleriyle belirleniyor.
ABD'de federal minimum wage'in yanı sıra eyaletler ve şehirler daha yüksek seviyeler koyabiliyor. Japonya'da 47 idari birim için ayrı asgari ücretler geçerliyken, Çin ve Hindistan'da da eyalet/sektör bazlı farklılıklar öne çıkıyor.
Meksika'da ise sınır bölgeleri için özel yüksek ücret uygulaması var.
TÜRKİYE'DE SÜREÇ NASIL İLERLEYECEK?
Sosyal tarafların (işçi ve işveren örgütleri) görüşleri alınacak. Çalışanların hak kaybı yaşamaması ve işletmelerin sürdürülebilirliğinin korunması öncelikli kriterler olacak.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda tamamlanacak çalışmaların ardından geçiş süreci, denetim mekanizmaları ve uygulama kapsamı netleşecek. Yetkililer, şu aşamada kesin bir karar olmadığını vurguluyor.
BU DEĞİŞİM NELERİ GETİREBİLİR?
Bölgesel modelde İstanbul gibi yüksek yaşam maliyetli illerle kırsal bölgeler arasında fark oluşabilir.
Sektörel ayrımda ise turizm, sanayi, hizmet veya tarım gibi alanlara göre ücret skalaları belirlenebilir. Bu sayede hem enflasyonun farklı bölgelerdeki etkisi dengelenebilir hem de sektörlere özgü istihdam sorunları ele alınabilir.
Ancak geçiş döneminde olası uyum sorunları ve denetim ihtiyacı da gündeme gelebilir.
TARİHSEL BAĞLAM
Türkiye, 1974'e kadar bölgesel asgari ücret uygulaması denemişti. Sonrasında ulusal tek tip sisteme geçildi. Günümüz ekonomik dinamikleri, yeniden esnek modellere yönelimi gündeme getiriyor.
Siyasetcafe.com