Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesinde, 26 Şubat 1992'de yaşanan Hocalı Katliamı, insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak hafızalara kazındı.
Ermeni kuvvetleri, Rus 366. Motorize Alayı'nın desteğiyle Khojaly kasabasına saldırarak yüzlerce sivili katletti.
Bu trajedi, Azerbaycan-Ermenistan çatışmasının en vahşi örneklerinden biri olup, uluslararası insan hakları örgütleri tarafından belgelenen bir suç haline geldi.
Katliamın kurbanları arasında kadınlar, çocuklar ve yaşlılar ön planda yer alırken, olay Dağlık Karabağ sorununun köklerini de aydınlatıyor. Hocalı Katliamı'nın detayları, Azerbaycan soykırımı tartışmalarında merkezi rol oynuyor ve 1992 Hocalı olayları hala küresel gündemde.
KATLİAMIN ARKA PLANI VE BAŞLANGICI
1980'lerin sonlarında Sovyetler Birliği'nin dağılma süreciyle birlikte Ermenistan, Azerbaycan'a ait Dağlık Karabağ bölgesinde hak iddia etmeye başladı.
1988'de Ermenilerin ayrılıkçı talepleriyle yükselen gerilim, 1991 sonunda askeri harekatlara dönüştü. Khojaly, stratejik konumu nedeniyle hedef alındı; kasabada o dönem yaklaşık 7 bin kişi yaşıyordu.
Ermeni kuvvetleri, 25 Şubat akşamı saldırıya geçerek kenti top ve tank ateşine tuttu.
Rus ordusunun Hankendi'deki 366. Alayı, teknik ve askeri destek sağladı; hatta bazı Rus askerlerinin doğrudan çatışmada yer aldığı raporlandı.
VAHŞETİN BOYUTLARI VE KURBANLAR
Saldırı, 26 Şubat sabahına kadar sürdü ve resmi verilere göre 613 Azerbaycanlı sivil hayatını kaybetti. Bunların 106'sı kadın, 63'ü çocuk ve 70'i yaşlıydı. Katliamda ayrım yapılmaksızın önüne gelen öldürüldü; kaçmaya çalışan siviller donarak veya vurularak can verdi.
Khojaly'nin nüfusu saldırı öncesi 11 bini aşarken, katliam sonrası dramatik şekilde azaldı; yaklaşık 1.275 kişi esir alındı ve 150'sinin akıbeti hala bilinmiyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi kuruluşlar, olayı "sivillere karşı konumsuz şiddet" olarak tanımladı.
ULUSLARARASI TEPKİLER VE SONUÇLARI
Hocalı Katliamı, "soykırım" olarak nitelendirilirken, uluslararası toplumda suç karşıtı bir suç olarak kabul edildi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı gibi kurumlar, her yıl anma mesajları yayınlayarak kurbanları anıyor.
Olay, Dağlık Karabağ çatışmasının barış sürecini etkiledi; 2020'deki savaşlar sonrası bölge Azerbaycan kontrolüne geçti. Ancak acı dinmedi; katliamın adaleti hala sağlanmadı.
BUGÜNÜN ANLAMI VE UNUTULMAYANLAR
34 yıl sonra bile Hocalı Katliamı, Azerbaycan halkının kolektif hafızasında canlılığını koruyor. Anma törenleri ve belgesellerle hatırlanan olay, insan hakları ihlallerine karşı küresel farkındalık yaratıyor. Khojaly'nin trajedisi, benzer çatışmalarda sivillerin korunmasının önemini vurguluyor.
Siyasetcafe.com