Fatih Üniversitesi’nin, düşünce kuruluşu İstanbul Enstitüsü ile birlikte yaptığı bir araştırma, AB yolunda reformların yapıldığı yıllarda demokrasi yıldızı olarak görülen Türkiye ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Batı’daki imajının hızla eridiğini ortaya koydu. Batı’nın gelişmiş demokrasileri ABD, Almanya, Fransa ve İngiltere’de Türkiye uzmanı 180 araştırmacı, sosyal bilimci, yazar ve editörle görüşülerek yapılan anket, Türkiye ve Türk dış politikasının son yıllarda büyük değer kaybettiğini gösterdi. ‘Batılı elitler Türkiye’yi nasıl algılıyor?’ konulu çalışmaya göre Erdoğan artık Batı’da ‘otoriter’ bir lider olarak tanımlanıyor. ‘Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasal ideolojisini nasıl tanımlarsınız?’ sorusuna katılımcıların yüzde 77’si ‘otoriter’ cevabını verdi. Erdoğan’ı ‘liberal demokrat’ olarak görenlerin oranı yüzde 3’te kaldı. Yine ankete göre katılımcıların yüzde 84’ü, AK Parti hükümetinin Avrupa Birliği değerlerini (hukukun üstünlüğü, demokrasi, insan hakları, çoğulculuk, özgürlük) benimsemediğini dile getirdi.
EN KÖTÜ NOT, BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
Çalışmadaki bir diğer soru da adaletle ilgiliydi. “Türkiye’de bağımsız, şeffaf ve adil bir yargı sistemi gelişmiş demokrasilerde olduğu gibi uygulanmakta mıdır?” sorusuna yüzde 78 oranında ‘Hayır uygulanmıyor’ karşılığı verildi. Yüzde 82’si Türkiye’de demokratik manada kuvvetler ayrılığı olduğuna inanmıyor. 14 Aralık medyayı susturma operasyonu öncesi yapılan çalışmada, “Türkiye’de basın özgürlüğü gelişmiş demokrasilerde olduğu gibi uygulanmakta mıdır?” sorusuna da katılımcıların yüzde 87’si ‘hayır’ dedi. Ülkelerin demokrasi karnesini tutan Washington merkezli Freedom House’un son raporunda da Türkiye artık medyanın özgür olmadığı ülkeler kategorisine indirilmişti.
TÜRKİYE, BÖLGE İÇİN ESİN KAYNAĞI DEĞİL
Anket, bir dönem İslam dünyası için örnek gösterilen Türkiye’nin artık bu vasfını kaybettiğine işaret etti. “Türkiye’nin demokratikleşme deneyimi Ortadoğu ülkeleri için esin kaynağı mıdır?” sorusuna katılımcıların yüzde 59’u ‘hayır’ karşılığını verdi. Katılımcıların sadece yüzde 24’lük bir kısmı Türkiye’nin halen bölgede bir esin kaynağı olduğu görüşünde. Katılımcılara, ülkeleri ile Türkiye arasındaki ilişkilerin gidişatı da soruldu. Yüzde 66’sı, ilişkilerin 5 yıl öncesine kıyasla iyiye gitmediğini söyledi. Yine ankete göre Batılı uzmanların yüzde 75’i, Türk dış politikasının son beş yıldaki performansını başarılı bulmuyor. Yüzde 56’sı Ankara’nın dış politika tercihlerinin Batı ittifakı ekseninde olmadığını düşünüyor.
ÜLKE ARTIK KARİKATÜRLERE KONU OLUYOR
Ankette, “AKP hükümetinin siyasal ideolojisini nasıl tanımlarsınız?” sorusuna ise yüzde 54 oranında ‘otoriter’ cevabı verildi. Katılımcıların yüzde 23’ü AKP’nin ideolojisini ‘muhafazakâr’ bulurken, yüzde 16’lık bir kısmı ise AKP’yi ‘İslamcı’ gördüğünü belirtti. Dün basın toplantısı düzenleyerek araştırma sonuçlarını değerlendiren Fatih Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Selim Savaş Genç, “En çarpıcı sonuç, Erdoğan ile AKP’nin aynı değerlendirilmemesi. AKP için halen ‘muhafazakâr demokrat’ değerlendirmesi yapan bir kitlenin olduğu ve halen düzeltilebilir bir imaja sahip olduğu gözlendi. Erdoğan için ortaya çıkan fotoğraf ise %70 civarında negatif düzeyde ve Batılı elitler gözünde Erdoğan tamamıyla otoriter çizgide duruyor. Erdoğan için ‘muhafazakâr demokrat’ diyen kısım, AKP için diyen kısımdan çok çok az. Bu şaşırtıcıydı.” dedi. Dünyada Türkiye’nin artık farklı bir kategoriye yerleşmeye başladığını söyleyen Genç, “Önceden akademik yazı ve makalelerde yahut ciddi açık oturum programlarında eleştirilen Türkiye artık talk show’lara, karikatürlere konu olmaya başladı.” ifadelerini kullandı.