Türkiye'de akran zorbalığı son yıllarda hızla yaygınlaşıyor. Araştırmalar ve resmi verilere göre 6-17 yaş arası çocukların yaklaşık %13,8'i ayda en az birkaç kez akran zorbalığına maruz kalıyor; bazı uluslararası ve ulusal çalışmalar ise bu oranı her 3 çocuktan 1'i seviyesinde gösteriyor.
Fiziksel şiddet, dışlama, alay, tehdit, lakap takma ve özellikle dijital ortamda ifşa, taciz gibi biçimlerde ortaya çıkan bu sorun, çocukların ruh sağlığını, özgüvenini ve akademik başarısını derinden etkiliyor.
Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak, "Akran zorbalığını 'çocuklar arasında olur böyle şeyler' diye geçiştirmek sorunu küçültmez, büyütür. Erken müdahale ve doğru stratejilerle büyük ölçüde önlenebilir" uyarısında bulunuyor.
AKRAN ZORBALIĞININ ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN 7 ÖNEMLİ BELİRTİSİ
Dr. Barış Sancak, ailelerin dikkat etmesi gereken işaretleri şöyle sıralıyor:
• Okula gitmek istememe, sık karın veya baş ağrısı şikayetleri
• Ani içe kapanma, odasına çekilme, depresif ruh hali, özgüven kaybı ve kaygı artışı
• Eşyalarının kaybolması, yırtılması veya zarar görmesi
• Telefonunu gizleme, sosyal medya kullanımında ani değişiklikler
• Uyku düzeninde bozulma (kabuslar, uykusuzluk veya aşırı uyuma)
• Beslenme alışkanlıklarında anormal değişiklikler (aşırı yeme veya iştahsızlık)
• Ders notlarında belirgin düşüş ve motivasyon kaybı
Bu belirtiler görüldüğünde hemen harekete geçmek gerekiyor.
AKRAN ZORBALIĞINA KARŞI 9 ETKİLİ ÖNLEM
Uzman Dr. Sancak, mağdur çocuk ve aileler için uygulanabilir yöntemleri şöyle açıklıyor:
1. Yalnız kalmamak: Teneffüs, okul çıkışı ve servis beklerken arkadaşla birlikte olmak caydırıcı etki yaratır.
2. Kararlı sınır koymak: Kısa, net ifadelerle ("Dur", "Bunu istemiyorum") tepki verip hemen yetişkine başvurmak.
3. Zorbalığı mutlaka aileye anlatmak: Utanç veya korku nedeniyle susmamak, sorunu erken çözüme kavuşturur.
4. Çocuğu yargılamamak, yanında olmak: "Ne olursa olsun bana anlatabilirsin" yaklaşımı güven verir.
5. Güvenli iletişim alanı yaratmak: Açık uçlu sorularla ("Bugün seni zorlayan bir şey oldu mu?") duyguları anlamaya odaklanmak.
6. Zorbalığın tanımını öğretmek: Tekrar eden incitici davranışların "şaka" değil zorbalık olduğunu çocuğa anlatmak.
7. Okulla işbirliği kurmak: Olayları tarih ve detaylarıyla somut şekilde paylaşmak.
8. Empati ve tanıklık kültürü geliştirmek: Sessiz kalmak yerine mağdura destek olmak, öğretmene haber vermek.
9. Dijital zorbalığa karşı kanıt toplamak: Ekran görüntüsü almak, engellemek ve yetişkine bildirmek.
ZORBALIK YAPAN ÇOCUĞA AİLE NASIL YAKLAŞMALI?
Dr. Sancak, zorbalık yapan çocuğa yaklaşımda da hassasiyet gerektiğini vurguluyor:
"Çocuğu 'kötü' diye etiketlemeyin; davranışın yanlış olduğunu net ifade edin. Empati eksikliği veya kendi yaşadığı travmalar rol oynayabilir. Tutarlı sınırlar koyun, davranışın etkisini gösterin, alternatif yollar öğretin ve gerekirse profesyonel destek alın. Okulla işbirliği şart.
Siyasetcafe.com