Türkiye'de emeklilik sistemi, çarpık yapısıyla milyonlarca vatandaşı yoksulluk sınırına iterken, Merkez Bankası personeli ayrıcalıklı bir refah seviyesinde yaşıyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) emeklilerine aylık 20 bin lirayı zar zor sağlayan sistem, Merkez Bankası Mensupları Sosyal Güvenlik ve Yardımlaşma Sandığı Vakfı (MERVAK) emeklilerine ise 100 bin liraya varan maaşlar sunuyor.
Bu eşitsizlik, emekli maaşları arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor.
MERVAK'a üye olan Merkez Bankası çalışanları, maaşlarından kesilen primlerle emeklilikte ek gelir elde ederken, SGK emeklileri temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor.
Sosyal güvenlik sistemi reformu talepleri artarken, Hazine'nin SGK'ya aktardığı milyarlarca lira yükü de tartışma konusu haline geliyor.
EMEKLİ MAAŞLARINDAKİ ÇARPICI FARKLAR
SGK emeklileri, enflasyon ve yaşam maliyetleri karşısında eriyen maaşlarla mücadele ederken, MERVAK emeklileri yüksek tutarlarda aylık gelire sahip.
Merkez Bankası personeli, isteğe bağlı MERVAK üyeliğiyle çalıştıkları süre boyunca biriken primleri emeklilik maaşı olarak alıyor.
Bu sistem, standart SGK emeklilerine kıyasla dört-beş kat daha fazla gelir sağlıyor.
Uzmanlar, bu ayrımın sosyal adaletsizliğe yol açtığını vurguluyor.
KİRA YARDIMI VE PERFORMANS ÖDEMELERİ
Merkez Bankası, çalışanlarına 35 bin ile 100 bin lira arasında değişen kira yardımı yapıyor. Ayrıca yılda üç maaş tutarında performans ödemesi gibi ek avantajlar sunuluyor. Bu destekler, emeklilik sonrası da MERVAK üzerinden devam ediyor. Öte yandan, SGK emeklileri benzer yardımlardan mahrum kalıyor, bu da yaşam standartlarındaki farkı derinleştiriyor.
ÖLÜM YARDIMI VE AİLE DESTEĞİ
MERVAK, emeklisi veya ailesinin vefatında 15 bin lira ölüm yardımı sağlarken, SGK yalnızca emeklinin ölümü halinde 6 bin 398 lira veriyor. Eş veya çocuk ölümü durumunda SGK'dan herhangi bir destek yok.
Bu durum, aileleri ekonomik açıdan daha da zorluyor ve sosyal güvenlik sisteminin yetersizliğini ortaya koyuyor.
SGK'NIN MALİ YÜKÜ VE HAZİNE AKTARIMLARI
Kötü yönetim nedeniyle mali dengesi bozulan SGK, Hazine'ye büyük yük bindiriyor. 2025'te vergilerden toplanan 1 trilyon 10 milyar lira, SGK'ya aktarıldı. Buna ek olarak, bayram ikramiyeleri için 115 milyar lira, en düşük emekli aylığı zamları için 157 milyar lira ve diğer destekler için toplam 988 milyar lira bütçeden ayrıldı. Bu rakamlar, sistemin sürdürülebilirliğinin sorgulanmasına neden oluyor.
MERVAK'IN KURULUŞU VE TARİHSEL ARKA PLANI
1988'de dönemin TCMB Başkanı Rüştü Saracoğlu tarafından kurulan MERVAK, personel sayısını azaltmak amacıyla hayata geçirildi. Yüksek tazminat ve maaş fırsatıyla 4 bin çalışan emekli oldu. Merkez Bankası kaynaklarından yapılan ödemeler 2002'ye kadar sürdü. Bugün ise MERVAK, ayrıcalıklı emeklilik modelinin simgesi haline geldi.
MERKEZ BANKASI PERSONEL MAAŞLARI VE KARŞILAŞTIRMALAR
2024'te Merkez Bankası, 3 bin 892 çalışanına toplam 9 milyar 468 milyon lira maaş ödedi. Personel başına aylık ortalama 202 bin 730 lira, yıllık ise 2 milyon 433 bin lira oldu. 2025 ve 2026 zamlarıyla bu rakam aylık 313 bin 599 liraya yükseldi. Buna karşın, kamu memurları 58 bin ile 180 bin lira arasında maaş alırken, özel sektörde asgari ücret 28 bin 75 lira seviyesinde.
Bu fark, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın simit paylaşımı anekdotuyla kontrast oluşturuyor; SGK emeklileri çeyrek simitle yetinirken, Merkez Bankası emeklileri lüks bir yaşam sürüyor.
Bu eşitsizlikler, Türkiye'de sosyal güvenlik reformu ihtiyacını acil bir gündem haline getiriyor.
Siyasetcafe.com