Tıkınırcasına yeme atakları ve duygusal yeme davranışları, birçok kişinin farkında olmadan yaşadığı ancak yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen yaygın psikolojik sorunlar arasında yer alıyor.
Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, bu atakların genellikle yoğun olumsuz duygularla başladığını ve dopamin salınımıyla tetiklenen hızlı bir süreçle kontrol kaybına dönüştüğünü belirtiyor.
NEGATİF DUYGULAR ATAKLARI TETİKLİYOR
Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu’na göre, tıkınırcasına yeme atakları öncesinde kişi genellikle yalnızlık, mutsuzluk, boşluk hissi veya genel bir kötü ruh hali yaşıyor.
Bu duygulara karşı zihinsel gerekçelendirmeler devreye giriyor:
“Zaten mutsuzum”, “Buna hakkım var” veya “Bir kere yapabilirim” gibi düşünceler, yeme davranışını meşrulaştırıyor.
DUYGUSAL YEME İLE TIKINIRCASINA YEME ARASINDAKİ FARK
Duygusal yeme davranışının oldukça yaygın olduğunu vurgulayan Elbaşoğlu, bu durumda tüketilen miktarın genellikle daha az olduğunu söylüyor. Tıkınırcasına yeme ataklarında ise kişi kısa sürede çok yüksek miktarda, genellikle karbonhidrat ve şeker ağırlıklı yiyecekleri (pizza, hamburger gibi) hızlıca tüketiyor.
Her iki durumda da kişi yeme eylemini gerçekleştirmek için benzer duygusal ve bilişsel zemin hazırlıyor.
YEME ANINDA KOPUŞ VE DOPAMİN ETKİSİ
Yeme sırasında beyinde dopamin salınımı artıyor ve kısa süreli bir haz duygusu oluşuyor. Ancak bu süreç genellikle büyük bir hırs ve hızda gerçekleşiyor. Elbaşoğlu, bu halin zaman zaman dissosiyatif bir kopuşu andırdığını, kişinin kendini ve anı adeta dışarıdan izler gibi hissettiğini ifade ediyor.
ATAK SONRASI PİŞMANLIK VE KISIR DÖNGÜ
Atak sonrasında yoğun pişmanlık, utanç ve suçluluk duyguları ortaya çıkıyor. Kişiler bu atakları genellikle gizliyor ve ertesi günlerde daha kısıtlayıcı beslenme eğilimine giriyor. Ancak bu kısıtlama kan şekeri dengesini bozarak biyolojik olarak yeni bir atağa zemin hazırlıyor. Böylece duygular, düşünceler ve davranışlar birbirini besleyen bir döngü oluşturuyor.
Tıkınırcasına yeme ve duygusal yeme, Bulimia Nervoza gibi yeme bozukluklarında da sıkça görülen belirtiler arasında. Erken farkındalık ve profesyonel destek, bu döngünün kırılmasında kritik rol oynuyor.
Özellikle stres, kaygı ve depresyon dönemlerinde bu davranışların artması, konunun ruh sağlığı açısından önemini artırıyor.
Siyasetcafe.com