Fatih Üniversitesi’nin 4 yıldır yaptığı “Ortadoğu elitleri Türkiye’nin dış politikasını nasıl algılıyor” anketinden ilginç sonuçlar çıktı. Bölgenin kanaat önderlerinin Türkiye’ye yönelik sempatisi ve bölgesel lider algısı gerilerken, İran’ın yükselişi dikkat çekti. Filistin, Fas, İran, İsrail, Irak, Libya, Mısır, Suriye ve Tunus’ta 527 kişiyle yapılan görüşmelerde ‘bölgesel güç’ denilince ilk olarak artık Türkiye’nin değil İran’ın geldiği görüldü.
GELECEĞİN LİDERİ KİM?
2013’te Türkiye’yi bölgesel güç görenlerin oranı yüzde 32’yle ilk sırada iken bu sene aynı oranda birinci sırada İran çıktı. Türkiye ise yüzde 20 destekle İran’ın ardından ikinci sırada bölgesel güç olarak algılandı. Türkiye’yi 10 yıl sonranın bölge lideri olarak görenlerin oranı da geçen yıl yüzde 60 iken bu yıl yüzde 36’ya geriledi.
TÜRKİYE GÜCÜNÜ AŞIYOR MU?
“Türkiye dış politikada daha fazla söz sahibi olmaya başlamıştır yorumuna katılanların oranı geçen yıl yüzde 85 iken bu rakam yüzde 73’e geriledi. Türkiye’nin gücünü aşan dış politika hedeflerine odaklandığını düşünenlerin oranı geçen yıl yüzde 35 iken bu yıl yüzde 49’a yükseldi.
Sonuçları değerlendiren Doç. Dr. Savaş Genç, “Türkiye’nin uluslararası belirleyici bir aktör olma yolunda önemli bir güç kaybına uğradığı gözleniyor” dedi.
Arap Baharı’nda mutsuz son
“Arap baharı arzulanan hedeflerine ulaşmış mıdır” sorusuna yüzde 86 gibi “hayır” cevabı gelmesi, demokratikleşme ve özgürleşme olarak algılanan Arap Baharı’nın başarısızlıkla neticelendiği sonucunu ortaya koydu. Başarısızlığın arkasında ise yüzde 40 oranında bölgede demokrasi kültürünün yeterli seviyede olmaması gösterildi.
Türkiye sempatisi azalıyor
Anketteki “Ülkenizin yakın olduğu ilişkiler içinde olduğu devletleri en iyiden en kötüye doğru sıralayacak olsaydınız Türkiye kaçıncı sırada olurdu” sorusuna Ortadoğu elitleri 2013 senesinde Türkiye’yi yüzde 18 oranında birinci sıraya yerleştirirken 2014’te bu oran yüzde 11’e geriledi. En iyi 2. ülke görenlerin oranı da yüzde 23’ten, 11’e indi.
Ankara ilişkilerini normalleştirmeli
Mısır’daki darbenin ardından Ankara ile Kahire arasındaki ilişkiler sorulan Ortadoğu elitleri yüzde 33 oranında normalleşme tavsiye etti. Yüzde 11 ise Mısır ile Türkiye’nin partner iki ülke gibi hareket etmesini önerdi.
İsrail’de Türkiye ile ilişkilerin düzelmesini isteyenlerin oranı yüzde 52 çıkarken, “İki ülke arasında müttefiklik ilişkisi olmalı” diyenlerin oranı yüzde 34 oldu. Doç. Savaş Genç, “İsrail’de bu konuda yüzde 85’e varan bir destek var. Eğer İsrail liderleri bu yönde bir arayış içinde olursa ülkede toplumsal zemin hazır” yorumunu yaptı.
ABD-İran yakınlaşması şaşırtmadı
Önceki anketler çerçevesinde Suriye’de Esed rejiminin devrilmeyeceğini ve ülkedeki mevcut bölünmüşlük durumunun devam edeceğini 2,5 yıl önce de tahmin ettiklerini belirten Genç, “Önceki anketler sayesinde ABD-İran arasındaki yakınlaşmanın şaşırtıcı olmayacağını tahmin etmiştik. Nitekim Obama-Ruhani ile görüşerek bu tahminimizi doğru çıkardı” dedi.
Suriye’nin çözümü masada bulunmalı
Ortadoğulu kanaat önderleri, bölgenin en büyük yarası Suriye’de çözümün ateşkes ile geleceğinde ittifak etti. Ankete katılanların yüzde 65’i Suriye’nin akıbetinin masa başında belirlenmesini gerektiğini söyledi.
EMRAH ÜLKER - BUGÜN GAZETESİ