Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, son dönemde dijital platformlarda hızla popülerleşen "Are You Dead?" ve "Are You Dead Yet" uygulamalarını sosyolojik perspektiften inceledi.
Bu uygulamalar, kullanıcıların belirli periyotlarda hayatta olduklarını dijital olarak doğrulamalarını sağlarken, kesinti durumunda önceden belirlenmiş kişilere otomatik bildirim gönderiyor.
Prof. Dr. Süleymanlı, yalnızlık kurumsallaşıyor diyerek, bu araçların bireysel güvenlikten öte, çağdaş toplumların derin yalnızlık sorununa işaret ettiğini vurguladı.
Dijital teyit uygulamaları, ontolojik güvensizlik yaşayan bireylerin varlığını kanıtlama ihtiyacını yansıtıyor.
Solo yaşam kavramı ise, Eric Klinenberg'in "Going Solo" çalışmasında vurgulandığı gibi, 1995 Chicago sıcak hava dalgasındaki trajik ölümlerden besleniyor.
Japonya yalnızlık krizi, Güney Kore dijital bakım sistemleri ve ABD acil durum teyit yazılımları gibi örnekler, yalnızlığın küresel bir mesele olduğunu gösteriyor.
Türkiye'de yalnızlık araştırmaları da gençlik yalnızlık ve yaşlılık yalnızlık odaklı çalışmalarında öne çıkıyor, ChatGPT dertleşme gibi pratikler ise dijital yalnızlık yönetimini artırıyor.
YALNIZLIK KURUMSALLAŞTI: DİJİTAL ARAÇLARIN ARKA PLANI
Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, bu uygulamaların yüzeyde pratik güvenlik araçları gibi görünse de, aslında yalnızlığın kurumsallaşmasını simgelediğini belirtti. Modern toplumlarda bireylerin varlığı artık otomatik olarak fark edilmiyor; toplumsal ilişkiler bu görevi üstlenemeyecek kadar zayıflamış durumda. Bu durum, bir toplumsal alarm olarak değerlendirilmeli, çünkü dijital teyit uygulamaları geleneksel sosyal ağların yerini alıyor. Algoritmik refleksler, bireysel kırılganlığı yönetiyor ancak kök nedenleri çözmüyor.
SOLO YAŞAM VE TARİHSEL KÖKLER
Sosyolog Eric Klinenberg'in "Going Solo" kitabında ele aldığı solo yaşam, bireysel tercihlerden ziyade yapısal kırılganlıkları yansıtıyor. 1995'te Chicago'da yalnız yaşayan yaşlıların fark edilmeden ölümü, bu kavramı trajik bir gerçekliğe dönüştürdü. Prof. Dr. Süleymanlı, Are You Dead Yet uygulamasının bu tartışmayı yeniden gündeme getirdiğini ifade ederek, yalnızlığın ölümcül sonuçlarını vurguladı. Toplumsal eşitsizlikler, yaş, sınıf ve sosyal sermaye farklarıyla derinleşiyor.
DİJİTAL TEYİTİN VİRAL OLMASI TESADÜF DEĞİL
Bu uygulamaların hızla yayılması, bireylerin ontolojik güvensizlik yaşadığını gösteriyor. Prof. Dr. Süleymanlı'ya göre, güven artık yüz yüze ilişkilerden değil, dijital doğrulama mekanizmalarından sağlanıyor. Are You Dead Yet, yalnızlığı ortadan kaldırmıyor; yalnızca yönetilebilir hale getiriyor. Bu, yalnızlığın bir baş etme teknolojisi olduğunu kanıtlıyor.
KÜRESEL ÖRNEKLER: YALNIZLIK BAKANLIĞI VE DİJİTAL SİSTEMLER
Japonya'da pandemi sırasında artan intiharlar, Yalnızlık Bakanlığı'nın kurulmasına yol açtı. Güney Kore'de tek kişilik haneler için dijital bakım uygulamaları yaygınlaşırken, İngiltere'de yalnızlık halk sağlığı sorunu olarak ele alınıyor. ABD'de acil durum teyit yazılımları benzer işlev görüyor. Bu gelişmeler, yalnızlığın gizlenmek yerine izlenip yönetildiğini ortaya koyuyor.
TÜRKİYE'DE YALNIZLIK: KENTLEŞME VE DİJİTALLEŞME ETKİSİ
Türkiye'de hızlı kentleşme ve çekirdek ailenin çözülmesi, yalnızlığı yeni boyutlara taşıyor. Üsküdar Üniversitesi'nin uluslararası sempozyumları ve ulusal araştırmaları, gençlik yalnızlık ile yaşlılık yalnızlık arasındaki benzerlikleri gösteriyor:
Görünürlük eksikliği, aidiyet kaybı ve sosyal destek yoksunluğu. Dijital araçlar, bu olgunun hem sonucu hem semptomu.
GENÇLER VE YAPAY ZEKA: CHATGPT DERTLEŞME PRATİKLERİ
Dijital çağda yalnızlık ölçülen bir olgu haline geldi. Gençler, yüz yüze dertleşmeden uzaklaşarak ChatGPT gibi araçlara yöneliyor. Teknoloji yalnızlığı azaltmıyor; başa çıkma yolları sunuyor. Gerçek çözüm, yüz yüze ilişkilerde ve kolektif dayanışmada yatıyor.
Prof. Dr. Süleymanlı, Are You Dead Yet'in basit bir uygulama olmadığını; toplumsal kırılganlığı görünür kıldığını belirterek, şu soruyu sordu:
Bireylerin hayatta olduklarını sürekli teyit etmek zorunda kaldığı bir toplumda, hangi sosyal bağlar erozyona uğramış?
Siyasetcafe.com