Modern Yaşamın Temposu, DEHB'yi Nasıl Tetikliyor?

Modern yaşamın hızı DEHB semptomlarını artırıyor: Dijital bağımlılık, ekran süresi ve multitasking dikkat eksikliğini tetikliyor. Psikiyatri Uzmanı Dr. Sema Bayçın, dopamin salgısı ve haz erteleme kaybının nöroplastisiteyi nasıl etkilediğini açıklıyor.

Günümüzde bilgiye saniyeler içinde ulaşmak mümkün olsa da, bu kolaylık dikkat sürelerimizi tarihsel düşük seviyelere indiriyor.

Psikiyatri Uzmanı Dr. Sema Bayçın, modern çevresel faktörlerin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) üzerindeki etkilerini inceliyor.

Dijital bağımlılık, ekran süresi ve multitasking gibi unsurlar, kazanılmış dikkat eksikliği kavramını ön plana çıkarıyor. İşlenmiş gıdaların bedene verdiği zarar gibi, sürekli değişen dijital içerikler de zihinde bir yığılma yaratıyor. Her kaydırma hareketi anlık dopamin salgısı tetikleyerek beyni yüksek uyarana alıştırıyor. Sonuçta, kitap okumak veya sohbet etmek gibi düşük uyarılı aktiviteler sıkıcı hale geliyor, bu da biyolojik DEHB tanısı olmayanlarda bile benzer semptomlara yol açıyor.

HAZ ERTELEME BECERİSİ NEDEN KÖRELİYOR?

Eskiden bilgi edinmek veya beklemek sabır gerektirirdi, ancak modern dünya bu süreleri ortadan kaldırdı. Psikiyatride haz erteleme olarak bilinen bu beceri, prefrontal korteks fonksiyonlarının temel egzersizi.

Anında erişim otokontrolü zayıflatıyor ve DEHB'li bireylerde dürtüselliği artırıyor. Bilimsel araştırmalar, aşırı ekran süresi ve bölünmüş dikkatin nöroplastisiteyi etkilediğini gösteriyor. Sürekli bildirimler derin odaklanma kapasitesini azaltıyor.

MULTITASKING İLLÜZYONU VE DİKKAT DAĞINIKLIĞI

Uzm. Dr. Sema Bayçın, aynı anda birden fazla iş yapma yanılsamasının dikkat dağınıklığını kalıcı bir alışkanlığa dönüştürebileceğini belirtiyor. Beyin, tek bir odak yerine sürekli yeni uyaran arayan huzursuz bir yapıya evriliyor. Ekranlar dışında, şehir hayatının hareketsizliği ve mavi ışık maruziyeti uyku kalitesini bozuyor. Bu, dikkati yöneten nörokimyasalların dengesini altüst ederek ertesi gün karar verme mekanizmasını verimsiz kılıyor.

DEHB İLE MÜCADELE İÇİN PRATİK ADIMLAR

Dr. Bayçın, bu dikkat krizine karşı üç etkili strateji öneriyor:

Günlük bildirimleri sınırlayın ve 30-40 dakika telefon olmadan yavaş aktiviteler yapın; multitasking'ten kaçının, tek işe odaklanın; uyku öncesi mavi ışık temasını keserek melatonin salınımını artırın.

Bu adımlar, prefrontal korteksi güçlendirerek dürtü kontrolünü iyileştirir.Sonuç olarak, DEHB sadece genetik değil, modern hızın yarattığı bir kriz. Doğru yaşam değişiklikleriyle zihin yeniden eğitilebilir. Ekran süresi azaldıkça, hayatın derinliği ve huzuru artar.

Siyasetcafe.com