Hangi parti seçim için ne vaatte bulundu?

Genel seçimlerde vatandaşın oyuna talip olan partiler, kesenin ağzını açtı. CHP, MHP ve HDP dar gelirlilere yönelik iyileştirme, önlem ve yardımlarını öne çıkardı. AKP ise gelir artışına dönük vaatlerde bulundu. Emekli, işsiz ve öğrencilere yapılan vaatle

Ekonomik sıkıntılar toplumun her kademesini etkilediği için partilerinseçim vaatlerinde maddi taahhütler ön plana çıktı. Emekliden taşeron işçilere, gençlerden esnafa kadar vaatler sıralandı. BUGÜN seçimvaatlerini sizler için karşılaştırdı.

AKP: 859 TL.

CHP: Asgari ücret aylık 1500 TL olacak. Vergi kalkacak.

MHP: Asgari ücret aylık 1400 TL olacak. Hane halkı geliri asgari ücret tutarını geçmeyen asgari ücretlilere 100 lira şehir içi ulaşım desteği verilecek.

HDP: Asgari ücret 1.800 TL’ye çıkarılacak ve vergiden muaf tutulacak.

ÜCRETSİZ ELEKTRİK VE İŞ İMKANI

AKP: Sosyal yardım alanlar daha objektif ölçütlere göre belirlenecek.

CHP: Her yoksul çocuğa, mama ve bebek bezi dahil ilk 6 ay tüm hijyenik ihtiyaçları içeren bebek sandığı verilecek.

- 16.7 milyon yoksul kişi ve 3.7 milyon haneye destek verilecek.

- 5 milyonun üzerinde yurttaş sosyal yardım kapsamına alınacak.

- 9.6 milyon yurttaşa düzenli nakit desteği verilecek.

- Hiçbir hanenin geliri 720 liranın altında olmayacak.

- 4 kişilik yoksul bir aile için aylık 230 kw/saat elektrik ücretsiz sağlanacak.

MHP: Aylık 200 kWh’in altında elektrik tüketen hanelere faturasının yüzde 75’i oranında geri ödeme yapılacak.

- Muhtaç ailelerin en az bir ferdine iş imkânı sağlanacak. İş sağlanana kadar en çok asgari ücretin yarısı kadar yaklaşık 700 TL olmak üzere
Aile Desteği ödemesi yapılacak.

- Aylık almayan annesi ya da babası veya her ikisi vefat eden çocukların her birine aylık 100 TL verilecek.

- Evlenecek ihtiyaç sahibi gençlere kamu bankaları aracılığıyla 10 bin TL tutarında, 2 yıl vadeli ve faizsiz evlilik kredisi imkânı sağlanacak.

HDP: Her eve ayda 10 m3su, ayda 180kW/h elektrik ücretsiz verilecek.

- 18 yaşına kadar çocuk, engelli ve emeklilere toplu taşıma ücretsiz olacak.

- Çalışan, öğrenci ve emekliye toplu taşıma ücretsiz olacak.

- GSYH’nin yüzde 1,4’üne tekabül eden yardımla AB standardı üzerine yüzde 3’e yükseltilecek.

KREDİ BORÇLARI

AKP: Yok

CHP: Kredi kartı ve bireysel kredilerin faiz borçlarının en az yüzde 80'i silinecek. Kalan borç ise yeniden yapılandırılacak, ödemeler 5 yıla yayılacak.

MHP: Bankaların ücretli ve emeklilerin maaş hesaplarına bloke uygulamaları engellenecek, alacakların vasfı ne olursa olsun icra ve haciz uygulamaları hiç kimsenin gelirini asgari ücretin altına düşürecek şekilde uygulanamayacak.

HDP: Kredi kartı borçları, borçlular lehine yapılandırılacak. Kredi kartı faiz oranları düşürülecek.

ÖĞRENCİYE DESTEK

AKP: Eğitim fakültesi için çift anadal veya yandal imkanı verilecek.

CHP: 29 yaş altı üniversite öğrencilerinin yarı zamanlı çalışmalarında vergi ve sigorta primlerini devlet karşılayacak.

MHP: Her öğrenciye 10 bin liraya kadar yükseköğrenim kuponu verilecek.

HDP: 15-25 yaş arası istisnasız tüm gençlere, her ay 200 TL iletişim ve ulaşım desteği sağlanacak.

ESNAF VE KOBİ’YE DESTEK

AKP: Yok

CHP: Esnaf ve KOBİ’ler yıllık vergi ve prim miktarları kadar sıfır faizli kredi kullanacak.

MHP: KOBİ’lerin yenileme alımlardan KDV alınmayacak. KOSGEB kaynakları da faizsiz. HDP: Borçlar esnaf lehine yapılandırılacak.

EMEKLİ MAAŞI

AKP: Yok

CHP: Emekliler Ramazan ve Kurban bayramlarında birer maaş ikramiye alacak. İntibak Yasası derhal çıkarılacak.

MHP: Emeklilere, her yıl mart ve eylül ayı içinde “Emekli Destek Ödeneği” adı altında iki aylık net asgari ücret tutarında ödeme yapılacak. Ortalama 1000 liranın altında aylık alan emekli kalmayacak.

HDP: Emeklilerde en düşük ücret asgari ücretle eşitlenerek 1.800 TL olacak. Çalışan emekliden prim kesilmeyecek.

YAŞLILARA MAAŞ

AKP: Yok

CHP: Üç ayda bir 437 lira ödenen 65 yaş aylığı 900 liraya çıkartılacak.

MHP: 65 yaşını doldurmuş, muhtaç durumdaki kişilere ödenen aylık 300 liraya yükseltilecek.

HDP: Bakım aylığı için gelir şartı aranmayacak.

KONUT DESTEĞİ

AKP: Yok

CHP: Ev sahibi olamayanlar, aylık 277 liraya taksitle 70 metrekare ev sahibi olacak.

MHP: Evi olmayan muhtaç ailelere sosyal konut sağlanacak, konut sağlanamadığı durumda ise 250 TL kira yardımı yapılacak.

HDP: Sosyal konut üretilecek.

TARIMSAL DESTEK VE MAZOT

AKP: Tarımda 2015 yılında 10 milyar TL nakit olarak hibe desteği verilecek.

CHP: Geliri olmayan çiftçiye hane başına asgari ücret düzeyinde gelir garantisi sağlanacak. Çiftçi mazotu 1.5 liraya alacak.

MHP: Mazot, gübre, ilaç, tohum, yem ve fide gibi temel tarımsal girdilerin üzerindeki ÖTV ve KDV kaldırılacak. Sulamada ve tarım işletmelerinde kullanılan elektrikten KDV alınmayacak. Çiftçiye mazot 1 lira 75 kuruş olacak.

HDP: Küçük çiftçiler için mazottan ve gübreden vergi alınmayacak. Su ve elektrik ücretsiz verilecek. Üretici küçük köylülerin elektrik borçları silinecek.

TAŞERON İŞÇiLER

AKP: Yok

CHP: Kamuda taşeron işçiliği sona erdirilecek.

MHP: Kamuda çalışan taşeron işçiler, 4/C’liler, vekil, sözleşmeli ve geçici statüde çalışanlar kadroya geçirilecek.

HDP: Kamuda taşeron çalışanlar kadroya alınacak. Taşeron çalışılan döneme ait kıdem tazminatları ödenecek.

SADETTİN ORHAN: KARAR SEÇMENİN

Milliyetçi Hareket Partisi’nin de seçim beyannamesini açıklamasıyla artık bütün partilerin sosyal politikalara dair vaatleri netleşmiş oldu. Dolayısıyla hepsini bir arada ve karşılaştırmalı olarak inceleme imkanımız var.

Yukarıdaki tabloda, özellikle sosyal politikalara dair partilerin vaatlerini bir arada sunuyoruz. Vaatler elbette bu tabloyla sınırlı değil fakat biz karşılaştırmaya elverişli olan ve geniş kitleleri ilgilendiren başlıkları seçmeye çalıştık. Tablonun “acaba hangi parti ne vadetti” diye kafası karışanlar için faydalı olacağını umuyoruz.

Vaatler kopya mı?

İlk bakışta muhalefet partilerinin vaatlerinin birbirine benzediği düşünülebilir. Fakat satır aralarında ciddi ayrışmalar ve ‘ince işçilikler’ göze çarpıyor. Kaldı ki aynı sorunlara çözüm ararken, formüllerin çok fazla farklılaşması da mümkün değil. Örneğin asgari ücretliler, emeklilerin durumu, sosyal yardımların veriliş biçimi ve taşeronlaşma konularında muhalefet hemfikir gibi. Fakat örneğin asgari ücrete haciz yasağı sadece MHP bildirgesinde var. Yine esnaf için emeklilik borçlanmasını da MHP vadediyor. Buna karşın emekliler için sendikal faaliyeti de sadece CHP ile HDP düşünmüş.

Popülizm ve kaynak

Muhalefetin vaatlerine iktidar kanadından ‘popülizm’ ve ‘kaynak yok’ eleştirileri geliyor. Fakat muhalefet sözcüleri ile hükümetten kimi bakanların hesaplamaları ve takvimlendirme konusunda farklılıklar var. Açıkçası Türkiye ekonomisinin yıllık 50-60 milyar liralık ilave sosyal harcamayı kaldırması pekâlâ mümkün. Nitekim sosyal harcama toplamının milli gelire oranı bakımından halen OECD ortalamasının altındayız. Kaldı ki taşeron işçilerin kadroya alınması veya ayni yardım yerine nakit yardımına geçilmesi gibi ilave kaynak gerektirmeyen vaatler de var. Bununla birlikte partilerin, kaynağın bulunması kadar verilen sözlerin sürdürülebilirliği konusunda da ikna edici olması gerekiyor.

Seçimin galibi sosyal politikalar!

Türkiye’de seçmen davranışını elbette sadece vaatler belirlemiyor. Diğer pek çok faktör de etkili oluyor. Fakat özellikle muhalefet partilerinin hemen hemen ortak sosyal sorunlara parmak basması dikkat çekiyor. Tabii vaatlerin kendisi kadar hedef kitleye ulaşması ve seçmenin ikna edilmesi de şart. Bu vaatler sandığa nasıl yansır bilemeyiz fakat seçim sürecinde sosyal politikaların ana tema olması her bakımdan sevindirici bir durum. Seçimden sonra hangi hükümet olursa olsun, bu tabloyu görmezden gelemeyecektir.