'İadeli ekmek' israfı artırıyor

Her gün elde kalan ekmekler, fırınlara parası ödenmeden iade edilince hem israf hem maliyet artıyor

Türkiye’de 6 bin aşkın fırın var

Neredeyse her yıl, ekmek fiyatının belirlenmesiyle ilgili tartışmalar gündeme geliyor. Fiyatları konuşurken, kimse kötü işleyen sistem nedeniyle maliyetlere de yansıyan, yüksek rakamlara ulaşan "ekmek israfı"ndan söz etmiyor. Bu israfın baş nedeni de fırıncılarla bayiler yani bakkal ve marketler arasındaki yanlış ilişki. Bugün Türkiye’de 6 bin, İstanbul’da ise 4 bin kadar fırın var. 4 bin fırın günde 4 milyonun üzerinde ekmek üretiyor. Genellikle bu fırınlar, francala alan satış noktalarına "iadeli" ekmek veriyor. Diyelim, 100 ekmek alıp bunun 50’sini satabilen bakkal, elinde kalan 50 ekmeği fırına iade edip parasını ödemiyor.

Böyle olunca da elde kalan yüksek sayıda bayat ekmekler genelde çöpe gidiyor. Verilen bilgiye göre Türkiye'de Yunanistan ve Bulgaristan'ı bile besleyebilecek ekmek üretiliyor. Oysa "Halk Ekmek"ler, kendi satış noktaları olduğu için "iadeli" ekmek satışı yapmıyor. Ucuz ve kaliteli ekmek üretimiyle piyasalara yön verme amacı güdüyor. Öte yandan fırınlar, maliyetlerini kısmak için ucuz ve yabancı işçi çalıştırıyor. Fırınlarda Suriyeli, Afgan, Iraklı, Türkmenistanlı işçiler çalıştırılıyor. Bu işçilerin aldıkları ücretler ise ayda 500 liradan başlıyor.

Fiyatlar konusunda anlaşma sağlanamadı

İstanbul’da fırıncılar un ve mayaya yüksek zam geldiğini öne sürerek 250 gramlık francalanın 1 lira 25 kuruş olmasını istediler. Bu kabul edilmedi. Tarım Bakanı Faruk Çelik, bazı ekmek konfederasyonlarından görüş alarak son noktayı koydu ve "Ekmeğin maliyeti 61 kuruş, 1 lira ve üstü fiyat çok afaki” dedi. Sonra da zam donduruldu. Halk Ekmek ise 300 gramlık ekmeği 75 kuruştan satıyor.