Türkiye'de Okul Şiddeti Neden Yükseliyor?

Türkiye’de okullarda şiddet vakaları son dönemde belirgin şekilde artış gösteriyor.

ABD’de uzun süredir gündemde olan okul şiddeti, artık ülkemizde de daha sık rastlanan bir sorun haline geldi.

Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, ergenlik döneminin bu davranışları tetikleyen kritik bir evre olduğunu vurguluyor.

Özellikle lise çağındaki gençlerde öfke kontrolü zorlukları, akran baskısı ve kimlik arayışı gibi unsurlar, dürtüsel tepkileri şiddet eylemlerine dönüştürebiliyor.

ERGEN BEYNİNİN DÜRTÜSEL YAPISI

Ergenlik, beynin tam olgunlaşmadığı bir dönem. Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, ergen beynini “frenleri takılmamış güçlü bir motora” benzeterek açıklıyor:

“Planlama, dürtü kontrolü ve mantıkla ilgili prefrontal korteks, 20’li yaşların ortasına kadar gelişimini tamamlamaz. Bu sırada duygusal bölgeler aşırı aktif çalışır; stres veya öfke anında gençler sonuçları düşünmeden ani kararlar alabilir. Bu biyolojik gerçek, uygun rehberlik olmadan riskli davranışlara ve şiddet eğilimine zemin hazırlar.”

OLUMLU OKUL İKLİMİNİN ÖNEMİ

Araştırmalar, öğrencilerin güvende ve ait hissettiği okullarda şiddet oranlarının önemli ölçüde düştüğünü gösteriyor.

Dr. Gülaldı, “Okul iklimi; sosyal ilişkiler, aidiyet duygusu ve yetişkin desteğiyle şekillenir. Pozitif bir ortamda öğrenciler sorunlarını konuşabilir, krizler erken aşamada çözülebilir. Rehberlik servisleri burada kilit rol oynar ancak birçok okulda psikolojik danışman eksikliği nedeniyle önleyici çalışmalar yetersiz kalıyor” diyor.

AİLE İÇİ İLETİŞİM VE ŞİDDET EĞİLİMİ

Şiddet davranışlarının kökeninde aile faktörü büyük yer tutuyor. Dr. Gülaldı’na göre, evde şiddete tanık olan veya maruz kalan çocuklar bu modelleri okula taşıyor. Sert iletişim, aşırı baskı veya çatışmalı ortamlar, şiddeti problem çözme aracı haline getirebiliyor. Buna karşın duyguların dinlendiği, sağlıklı sınırların olduğu ailelerde sosyal beceriler güçlenir ve şiddet riski azalır.

PISA 2022 VERİLERİYLE TÜRKİYE’DE YALNIZLIK VE DIŞLANMA

Toplumsal kutuplaşma ve öfke dili de gençleri etkiliyor. PISA 2022 sonuçlarına göre Türkiye’deki öğrenciler OECD ortalamasından daha fazla yalnızlık ve dışlanmışlık hissediyor. Yaklaşık %28’i okulda yalnız hissettiğini, %26’sı kendini yabancı veya dışlanmış gibi gördüğünü belirtiyor (OECD ortalaması %16-17). Bu duygu, ötekileştirme ve akran zorbalığını artırıyor.

SİBER ZORBALIĞIN FİZİKSEL ŞİDDETE DÖNÜŞÜMÜ

Sosyal medyadaki sert dil ve siber zorbalık, okul ortamına sıçrayabiliyor. Dr. Gülaldı, “Çevrimiçi aşağılama, tehdit veya dışlama, gerçek hayatta gerginlik ve fiziksel çatışmalara yol açabiliyor. Dijital zorbalık ciddiye alınmalı” uyarısında bulunuyor.

LONDRA’DAKİ “RED-BLUE SCHOOL WARS” ÖRNEĞİ

Güncel bir örnek olarak Londra’daki “Red-Blue School Wars” olaylarını hatırlatan Gülaldı, sosyal medya üzerinden organize edilen kırmızı-mavi grupların çatışmaları teşvik ettiğini belirtiyor. Öğrenciler pergel, makas, bıçak gibi nesnelerle silahlanmaya yönlendiriliyor; bu, aidiyet ihtiyacının yanlış yönlendirildiğinde nasıl tehlikeli boyutlara ulaşabileceğini gösteriyor.

ÇÖZÜM İÇİN ÇOK BOYUTLU YAKLAŞIM

Dr. Öğr. Üyesi Demet Gülaldı, şiddeti bireysel değil; aile, okul, toplum ve dijital etkenlerin birleşimi olarak görüyor. Sosyal-duygusal beceri programları, psikolojik desteklerin artırılması, aile-okul iş birliği ve bilinçli dijital kullanım gibi adımlar şart. Gençlerin ait hissettiği, anlaşılmış ve değerli görüldüğü güvenli ortamlar yaratmak, şiddeti en etkili şekilde önler.

Siyasetcafe.com